Naast open zandduin- en duinheidevegetaties (2310, 2330) zijn er in Averbode Bos & Heide belangrijke potenties aanwezig voor het grootschalig herstel van een halfopen mozaïeklandschap, bestaande uit meer open heide- en schraalgraslandvegetaties (4010, 4030, 6230+, 7150) en meer gesloten bosvegetaties (vnl. 9190, maar ook 9120). Om deze bijzondere halfopen ‘boomrijke heidelandschappen’ te ontwikkelen dient de huidige, gesloten bebossingsgraad in de monotone aanplanten doorbroken te worden.
Door het verwijderen en omvormen van monotone naaldhoutaanplanten zullen we een grote oppervlakte boomrijke heide kunnen creëren, zodat een structuurrijk en gevarieerd landschap ontstaat van heide met een variërende bebossingsgraad tussen twintig en zestig procent.
De waardevollere bosfragmenten, in hoofdzaak gemengd loofhout en loofhout, blijven uiteraard gespaard, zodat het totaalbeeld van de duinen- en heidegordel van Averbode Bos & Heide zal veranderen in een mozaïek van bos, boomrijke heide, boomloze zandduinen, open heidehabitats en vencomplexen.
Maatregelen in dit verband zijn onder meer groepsgewijze kappen van de naaldhoutaanplanten, verwijderen van de strooisellaag en afplaggen van de organische toplaag zodat de aanwezige zaadbank zal worden vrijgesteld en waardoor een spontane ontwikkeling naar heidevegetaties kan optreden.
Op plaatsen met grote potentie voor de ontwikkeling van natte tot vochtige heide- en schraalgraslandhabitats (4010, 6230+, 7150) zullen de boomstronken verwijderd worden om een degelijk begeleidend en weerkerend biotoopbeheer te verzekeren.
Het boomrijk heidelandschap is daarenboven belangrijk als broed- en foerageergebied van verschillende Annex I-soorten van de Vogelrichtlijn. Na herstel van het boomrijk heidelandschap verwachten we de her(be)vestiging van zwarte specht, wespendief, nachtzwaluw en boomleeuwerik.